MRP Planı Neden Sahada Tutmuyor? Kapasite, Parti Miktarı ve Çizelgeleme Üzerine 6 Neden
ERP'deki MRP planının sahada tutmamasının 6 yaygın nedeni ve çözümleri: yanlış malzeme yönetim şekli, sonsuz kapasite, parti miktarı, satın alma terminleri ve overlapping.
Birçok üretim işletmesinde MRP her gece çalışır, ertesi sabah planlama ekibi önerilerin önemli bir kısmını elle değiştirir. Planın sahada tutmaması genellikle yazılımdan değil, kurgu ve varsayımlardan kaynaklanır. Bu yazıda en sık görülen altı neden ve her biri için uygulanabilir çözüm ele alınmaktadır.
1. Her malzeme aynı yöntemle yönetiliyor
Bütün kalemleri MRP net ihtiyacıyla yönetmek, düşük değerli ve sürekli tüketilen malzemelerde gereksiz iş yükü yaratır. Önce bir ABC analizi yapılmalı, ardından her grup için yönetim şekli seçilmelidir. Özellikle tutarı düşük, yüksek hacimde alınan C grubu kalemler için yeniden sipariş noktası (ROP) çoğu zaman daha pratiktir.
Örnek: Günlük ortalama tüketimi 40 adet, temin süresi 5 iş günü olan bir bağlantı elemanı için temel ROP = 40 × 5 = 200 adettir. Talepteki dalgalanmaya göre buna bir emniyet stoğu eklenir; stok bu seviyenin altına düştüğünde sipariş tetiklenir.
2. Parti miktarı sistem varsayılanına bırakılmış
Parti miktarı, ERP’nin kendi başına çözdüğü bir konu değildir; stok tutma maliyeti ile sipariş ve hazırlık maliyeti arasında işletmenin vereceği bir denge kararıdır. Gereğinden büyük partiler stoğu ve kapasite yükünü şişirir, gereğinden küçük partiler ise hazırlık kaybını artırır. Kritik kalemlerde bu değerler yılda en az bir kez gözden geçirilmelidir.
3. MRP sonsuz kapasiteyle çalışıyor
Standart MRP, tezgâhların dolu olup olmadığına bakmaz; malzeme ihtiyacını kapasitenin sınırsız olduğu varsayımıyla hesaplar. Gerçekçi, gün ve saat düzeyinde bir plan isteniyorsa MRP’nin çıktısı bir kapasite çizelgeleme adımıyla tamamlanmalıdır. Çizelgeleme, yeni ve açık iş emirlerini tanımlı kurallara ve mevcut yüke göre yeniden tarihlendirir; boştaki tezgâh ve personele iş atamayı da gerçekçi hale getirir.
4. Başlamış ve büyük iş emirleri planı kilitliyor
Çizelgeleme araçları genellikle başlamış iş emirlerinin tarihlerini değiştirmez ve uzun bir iş emrini bölüp arasına acil bir iş yerleştirmez. Sipariş gelmeden stok için büyük miktarlı iş emirleri açılıyorsa, bu emirler aylarca kapasiteyi bloke edebilir. Çözüm üç yönlüdür:
- Öngörüyle açılan iş emri miktarlarını makul seviyede tutmak,
- Devam eden bir iş emrinin kalan miktarını gerektiğinde yeni bir iş emrine ayırarak başka makineye aktarmak (iş emri bölme),
- Benzer ürünler arasındaki geçiş ilişkilerini tanımlayıp benzer işleri art arda sıralayarak hazırlık süresini düşürmek.
5. Satın alma terminindeki değişiklik üretime yansımıyor
Bir hammaddenin satın alma termini kaydığında, o malzemeyi tüketecek iş emirlerinin de kayması gerekir. Sistem bu emirleri yeniden çizelgelemiyor ya da en azından uyarı vermiyorsa, sahada malzemesi gelmemiş bir iş başlatılmaya çalışılır. Ortak parçalar da ayrıca izlenmelidir: birden fazla ürün ağacında kullanılan bir parçadaki gecikme, birden fazla siparişi aynı anda etkiler.
6. Operasyonlar arası akış yanlış modellenmiş
Klasik çizelgede her operasyon, bir öncekinin tamamen bitmesini bekler. Oysa sahada genellikle dolan kasa bir sonraki istasyona gönderilir ve ikinci operasyon ilki bitmeden başlar. Bu üst üste yükleme (overlapping) çizelgeye tanımlanmazsa teslim süreleri olduğundan uzun hesaplanır.
Örnek: 500 adetlik bir iş emrinde birinci operasyon adet başına 1 dakika sürüyor ve parçalar 50’şerli kasalarla taşınıyorsa, ikinci operasyon birinci operasyonun başlangıcından yaklaşık 50 dakika sonra başlayabilir. Overlapping tanımlı olmadığında ise ikinci operasyon 500 dakika sonra başlıyor görünür.
Mükemmel plan değil, güvenilir plan
Her koşulda en iyi sonucu veren bir plan bulmak pratikte mümkün değildir; buna çalışmak gereğinden fazla zaman ve enerji tüketir. Daha etkili olan, kuralları belirleyip makul kabuller yapmak ve planın dayandığı verileri, özellikle standart süreleri, güncel tutmaktır. Bu altyapıyla yeni bir sipariş veya teklif için sanal bir iş emri oluşturarak gerçekçi bir termin vermek de mümkün hale gelir.
MRP kurgusunun değerlendirilmesi için MRP’yi etkinleştirmek sayfası, satış ve üretim planlarının tek masada buluşturulması için S&OP yazısı incelenebilir.
Bu yazı, üretim planlama ve MRP uygulamalarındaki saha deneyimine dayanılarak site için yeni baştan hazırlanmıştır.